STAN PRAWNY NA 6 MAJA 2025
Przepisy polskiego prawa określają powinności dyrektora i nauczycieli w kwestii przeszkolenia z zakresu pierwszej pomocy. Spośród pracowników szkoły konieczne jest wyłonienie osób bezpośrednio odpowiadających za organizację czynności ratunkowych. Jakich innych wytycznych związanych z pierwszą pomocą musi dopilnować dyrektor szkoły?
Definicje i omówienie pojęcia pierwszej pomocy
Pierwsza pomoc to szybkie, zorganizowane działania prowadzone przez osoby lub osobę z otoczenia ofiary wypadku, które służą podtrzymywaniu funkcji życiowych osoby poszkodowanej aż do momentu przyjazdu pogotowia ratunkowego. Sprawne i kompetentne działanie przy udzielaniu pierwszej pomocy ma istotne znaczenie dla dalszych rezultatów leczenia przez fachowy personel medyczny i decyduje o życiu osoby poszkodowanej. Zgodnie z art. 4 Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym „(…) kto zauważy osobę lub osoby znajdujące się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego lub jest świadkiem zdarzenia powodującego taki stan, w miarę posiadanych możliwości i umiejętności ma obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do skutecznego powiadomienia o tym zdarzeniu podmiotów ustawowo powołanych do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego”.
Należy pamiętać, że nieudzielenie pomocy może skutkować odpowiedzialnością karną, ponieważ istnieje regulacja prawna narzucająca obowiązek udzielenia pierwszej pomocy. Kodeks karny przewiduje karę do trzech lat pozbawienia wolności za nieudzielenie pomocy. Według art. 162 § 1 k.k. „(…) kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech”.
Jak wskazuje przepis, każdy ma obowiązek udzielenia pomocy, jeśli widzi sytuację zagrażającą życiu lub zdrowiu innego człowieka. Natomiast w art. 162 § 2 możemy znaleźć wyjątek mówiący o tym, że „(…) nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej”. Można zauważyć, że obowiązek udzielenia pomocy nie będzie odnosił się do osób, u których mogłoby wystąpić niebezpieczeństwo dla ich zdrowia czy życia. Taka osoba będzie zwolniona z odpowiedzialności karnej.
Pierwsza pomoc w szkole
Stosownie do § 21 Rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach przeszkolenie w zakresie pierwszej pomocy jest dla nauczycieli i innych pracowników szkoły obowiązkowe. Za organizację szkolenia z pierwszej pomocy odpowiada dyrektor szkoły. W przepisach nie znajdziemy jednak informacji na temat tego, kto może takie szkolenie przeprowadzić i jak powinien wyglądać program szkolenia. Prawo dotyczące szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczycieli i innych pracowników szkoły pozostawia pewną dowolność, jeżeli chodzi o formę i sposób jego prowadzenia.
Jeśli dyrektor szkoły wyrazi potrzebę, aby nauczyciele zdobyli praktyczne umiejętności w zakresie pierwszej pomocy, konieczne jest przeprowadzenie zajęć, na których każdy nauczyciel przećwiczy wykonywanie resuscytacji czy obsługę defibrylatora AED. W myśl art. 209 Kodeksu pracy każdy pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy. Ich obowiązkiem jest organizacja pierwszej pomocy i zadbanie o wyposażenie apteczki. Zapis ten dotyczy również pracodawcy, którym jest dyrektor szkoły. Informacje kontaktowe do osoby wyznaczonej do udzielenia pierwszej pomocy powinny być dostępne dla każdego pracownika i ucznia.
