STAN PRAWNY NA 27 CZERWCA 2025
Zgodnie z art. 39 ust. 3 Karty nauczyciela wynagrodzenie wypłacane jest nauczycielowi miesięcznie z góry w pierwszym dniu miesiąca. Co jednak dzieje się z wynagrodzeniem nauczyciela w sytuacji, w której nie przepracuje on pełnego miesiąca? Mamy wówczas do czynienia z przypadkiem, gdy na początku miesiąca zostało nauczycielowi wypłacone wynagrodzenie za pełny miesiąc, a jednak praca nie trwała pełnego miesiąca, bo z różnych przyczyn nauczyciel skończył ją przykładowo po tygodniu pracy w danym miesiącu.
Przepisy prawa pracy wprowadzają ogólną zasadę wypłaty wynagrodzenia za pracę faktycznie wykonaną. W regulacjach Kodeksu pracy zasada ta wynika z art. 80 tego aktu, który dodatkowo wskazuje, że „(…) za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią”.
Zapłata wynagrodzenia za pracę wykonaną
Zasada wypłaty wynagrodzenia za pracę faktycznie wykonaną jest wspólna dla wszystkich pracowników nieobjętych regulacjami odrębnymi. Obecnie dysponujemy już szerokim orzecznictwem ustalającym sposób interpretacji tej zasady. Przykładowo Sąd Apelacyjny w Gdańsku w Wyroku z dnia 12 października 2016 r. (III APa 22/16) stwierdził, że „(…) powiązanie prawa do wynagrodzenia z faktycznym wykonywaniem pracy wskazuje, że nie samo pozostawanie w stosunku pracy, lecz faktyczne wykonanie pracy jest tytułem prawnym do obliczenia i wypłaty wynagrodzenia. Ten przepis uzupełnia normę wynikającą z art. 78 k.p., wskazując, że wynagrodzenie oblicza się nie na podstawie hipotetycznych cech pracy ustalonej przy nawiązywaniu stosunku pracy, lecz na podstawie oceny faktycznie wykonanej pracy. Samo pozostawanie w stosunku pracy, bez świadczenia pracy, co do zasady nie stanowi podstawy do roszczenia o wypłatę wynagrodzenia za pracę, poza wyjątkowymi przypadkami uregulowanymi odrębnie. Z kolei zdanie drugie art. 80 k.p. stanowi, że pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, gdy przepis tak stanowi. Mamy tu do czynienia z pewnego rodzaju skrótem myślowym ustawodawcy. W rzeczywistości nie chodzi o to, aby uznawać wypłaty za czas nieświadczenia pracy za wynagrodzenie sensu stricto, lecz o ich traktowanie z punktu widzenia ochrony prawnej za świadczenia równoważne wynagrodzeniu za pracę. Są one nie tyle wynagrodzeniem za pracę, ile świadczeniem gwarancyjnym”.
Jeżeli jednak uznać, że zasadą ogólną, wynikającą z ogólnych norm prawa pracy, jest zapłata wynagrodzenia za pracę faktycznie wykonaną, to nie ma innej możliwości zrealizowania tej zasady, niż zapłata wynagrodzenia z dołu, po przepracowaniu miesiąca, za który to wynagrodzenie przysługuje. Tylko bowiem w ten sposób można ocenić, czy praca została faktycznie wykonana.
Norma ogólna prawa pracy może zostać zmieniona wyłącznie w przepisach szczególnych, odnoszących się do konkretnych grup pracowników, i takimi przepisami będą normy zawarte w pragmatykach służbowych, do których należy Karta nauczyciela. Normą szczególną wobec art. 80 Kodeksu pracy będzie tu art. 39 ust. 3 KN, zgodnie z którym „(…) wynagrodzenie wypłacane jest nauczycielowi miesięcznie z góry w pierwszym dniu miesiąca. Jeżeli pierwszy dzień miesiąca jest dniem ustawowo wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłacane jest w dniu następnym”.
Mamy tu zatem regulację szczególną wobec zasady, według której wynagrodzenie jest wypłacane za pracę faktycznie wykonaną. W 2024 r. pierwszy dzień roku szkolnego, czyli 1 września, przypadał w niedzielę, a więc w tym dniu nie nastąpiła wypłata wynagrodzenia, tylko w poniedziałek 2 września, gdy faktycznie rozpoczęły się zajęcia szkolne. Było to jednak wynagrodzenie za wrzesień, czyli nauczyciel już 2 września otrzymał wynagrodzenie za pracę, którą dopiero we wrześniu wykonał.
