Okres przedszkolny to dla dziecka czas ogromnych zmian, zarówno rozwojowych, jak i tych, na które wpływ mają czynniki zewnętrzne. Dziecko zaczyna socjalizować się z grupą rówieśników przy jednoczesnej separacji z opiekunem przez dłuższy czas pobytu w placówce. W tym samym czasie rozpoczyna się dynamiczny rozwój poznawczy i motoryczny, jak i rozwój mowy. Przedszkolak styka się z różnorodnymi emocjami i uczy się panować nad nimi i swoim zachowaniem. W obliczu tych zmian można zauważyć pewne okresy w życiu dziecka, które spowodowane są pojawiającym się regresem rozwojowym.

Czym jest regres?

Regres rozwojowy to częściowa utrata umiejętności, które dziecko opanowało wcześniej. To niejako odpowiedź na poczynione w danym obszarze postępy. Regres jest naturalny i przejściowy, co oznacza, że trwa przez pewien czas, po którym następuje powrót do stanu sprzed regresu. Dotyczy to różnorodnych obszarów rozwoju i stref funkcjonowania. Może pojawić się, gdy dziecko opanuje jakąś umiejętność (np. nauczy się rozstawać z rodzicem na dłużej, sprawnie korzystać z toalety, samodzielnie przesypiać całe noce) i stanowi formę przygotowania do nowej sytuacji i wzięcia większej odpowiedzialności, również tej emocjonalnej, związanej z nabyciem nowej umiejętności.

Skok rozwojowy a regres

Zagadnienie regresu jest często kojarzone ze skokami rozwojowymi (czyli okresem od urodzenia dziecka do 14. miesiąca życia). Skoki rozwojowe to takie momenty w życiu dziecka, kiedy wraz z intensywnym dojrzewaniem układu nerwowego dochodzi do zmian rozwojowych i nabycia przez nie nowych umiejętności. Ten czas w życiu dziecka jest szczegółowo omówiony w literaturze przedmiotu.

Zdumiewające jest to, że tak często pomijany jest okres przedszkolny, który obfituje w nabywanie różnych umiejętności przez dziecko, a co się z tym nierozerwalnie łączy – z pojawianiem się regresu. Stan ten może być związany również z dużymi zmianami społeczno-emocjonalnymi w życiu przedszkolaka.

Jaki może być regres przedszkolaka?

1. Regres adaptacyjny – najczęściej pojawia się u dzieci w wieku 3 lat (lub starszych, które rozpoczęły edukację przedszkolną). Sama adaptacja do przedszkola jest dość obszernym tematem, wzbudzającym wiele emocji zarówno u rodziców, nauczycieli, jak i samych dzieci. W przypadku regresu adaptacyjnego mówimy o momencie, kiedy dziecko pomyślnie przeszło adaptację do placówki i nagle coś się zmienia. Z niewiadomych dla rodzica przyczyn dziecko nie chce chodzić do przedszkola. W tym czasie może powrócić do swoich poprzednich zachowań (sprzed adaptacji), np. płaczu, lub zachowania te mogą pojawić się jako coś nowego dla dziecka i rodzica (gdy przedszkolak od razu zaadaptował się do placówki).
2. Regres snu